Nieuws:

Beheer- en onderhoudsplan waterlopen Winterswijk-Woold gereed

Tien jaar na het verschijnen van het rapport 'Plan van aanpak van het natte profiel van de semi- natuurlijke Winterswijkse beken' (EcoQuest, 1997) is EcoQuest, samen met Ecopartner Hanhart Consult en Ecologisch Adviesbureau Schröder (uit het Woold) opnieuw actief geweest in het Winterswijkse.

Ten behoeve van het verkrijgen subsidies voor het uitvoeren van beekherstel had het Waterschap een Beheer- en onderhoudsplan (BOP) nodig. Naast beekherstel is er veel aandacht nodig voor de bestrijding van verdroging (waterconservering). Dat helpt immers mede om het ontstaan van hoge piekafvoeren in de beken, en soms ook het droogvallen van beken te voorkomen.

Inmiddels is het BOP waterlopen Winterswijk -Woold gereedgekomen (oktober 2007). 

Het rapport behandelt de Boven-Slinge en een aantal zijbeken (Osink Bemerbeek, Siepersbeek, Schepers Waterleiding, Linmbeek en een aantal waterlopen in het stroomgebied van de Keizersbeek: Dambeek-Haartse Waterleiding, Stortelersbeek-Zwanenbroekgraven en de Wooldsche Waterleiding in het Aa-strang gebied. Al deze waterlopen zijn HEN- of SED-waterlopen, met uitzondering van de Schepers Waterleiding. Die laatste heeft geen status, maar is gezien het kwelrijke karakter van de bovenstroom en de aanwezigheid van veel kwelindicatoren toch een waardevol beekje.

Het voorgestelde maatregelenpakket is er in het algemeen op gericht de afvoer van de hogere delen van het gebied zoveel mogelijk te vertragen. De intensiteit en frequentie van onderhoud en de methode waarmee onderhoud plaatsvindt zijn daarbij kritisch onder loep genomen en waar nodig/mogelijk zijn voorstellen gedaan om tot minder of minder intensief onderhoud te komen. In delen van het gebied heeft de toepassing van zgn. extensief onderhoud (er wordt alleen iets gedaan indien er een calamiteit dreigt) zijn meerwaarde al bewezen. Daarnaast worden her en der in het gebied voorstellen gedaan voor demping of verondieping en worden een aantal lagere plekken in het gebied aangewezen als potentieel bruikbaar om water te bergen. 

Meer informatie is te verkrijgen bij EcoQuest of bij het Waterschap Rijn en IJssel.

  • Waterconservering op de stuwwallen in Twente.

In de periode 2004 t/m 2007 zijn in de omgeving van Oldenzaal/Losser door de Ecopartners (EcoQuest/Hanhart Consult) een serie hydrologische onderzoeken uitgevoerd met als doel mogelijkheden te vinden om water te conserveren op de stuwwallen in de haarvaten van een aantal watersystemen. Het betreft de gebieden Duivelshof (Natuurmonumenten), Landgoed Bekspring (particulier), Landgoed Egheria (deel Natuurmonumenten deels particulier) en het Roderveld (Natuurmonumenten).

Van deze onderzoeken is een vijftal rapporten verschenen, met de titel "Onderzoek naar de mogelijkheden van waterconservering in....... " (Duivelshof 2005; Bekspring 2005, Egheria- NM 2006; Egheria-Ten Cate 2007 en Roderveld 2007)

Probleem bij het Waterschap bleek dat de waterlopen op de stuwwallen dikwijls pas onderaan de helling op de legger staan en het schap weinig zicht heeft op wat er zich in waterlopen en loopjes verder bovenstrooms afspeelt. In sommige gevallen leidt dat tot hoge piekafvoeren waardoor schade door oeverafslag of door inundaties benedenstrooms kan ontstaan.

Met het ophelderen van het waterlopenpatroon bovenstrooms is tevens aangegeven waar mogelijkheden liggen om de afvoer uit dergelijke stelsels te beperken of in tijd en ruimte beter te spreiden.  In een alle gebieden zijn voorstellen gedaan om lagergelegen terreindelen te benutten als kleinschalige waterberging. In een aantal gevallen is aan de vegetatie van dit soort terreintjes te zien dat de situatie vroeger natter is geweest (verdroogd elzen of essenbroekbos). Op de hogere delen van de stuwwallen stellen dit soort berginkjes dikwijls niet zoveel voor, maar men moet zich wel bedenken dat 'alle kleine beetjes helpen' en dat elke kubieke meter water die kan worden vertraagd bijdraagt aan het verminderen van schade aan beekprofielen en het optreden van piekafvoeren benedenstrooms. In het Roderveld, dat aan de voet van de stuwwal ligt zijn in totaal 10 kleinere en grotere bergingslocaties geprojecteerd. Hierdoor kan het karakter van het gebied, dat tot nog toe grotendeels bestaat uit droge bossen en heide, drastisch veranderen naar een veel nattere situatie, die voorheen ook heeft bestaan. 

Niet alleen natuurontwikkeling was een belangrijk doel. In het gebied Duivelshof, waar inmiddels de uitvoering al heeft plaatsgevonden, werd een al eeuwenoud grachtenstelsel rondom de oude hoeve als waterberging ingericht. Hierdoor zal de gracht in de toekomst naar verwachting weer jaarrond water voeren en niet meer droogvallen.   

Zoals blijkt uit in het bovenstaande besproken projecten gaan beekherstel en het bestrijden van verdroging (waterconservering) bijna altijd hand in hand. door ervoor te zorgen dat water langer in het grondwatersysteem blijft (vasthouden) worden afvoerpieken verlaagd en worden in de ontvangende beek in het algemeen meer constante basisafvoeren bereikt en ontstaat vaak minder snel droogvalling. Ook tijdelijk bergen van water op maaiveld of in al bestaande oppervlaktewateren (b.v. vijvers en polen) draagt bij aan een vertraging van de afvoeren uit hoger gelegen gebied.

De Ecopartners voeren daartoe in de meeste gevallen een gedegen hydrologische systeemanalyse uit die zowel het grondwater- als het oppervlaktewatersysteem omvat. Door de wisselwerking tussen die twee op te helderen worden er al snel knelpunten zichtbaar die duiden op verdroging. Door die knelpunten van oplossingsrichtingen en concrete maatregelen te voorzien wordt het functioneren van zowel het grondwatersysteem als het oppervlaktewatersysteem verbeterd. Van gebied tot gebied is dit steeds een stuk maatwerk, waarbij de belangen van andere functies natuurlijk nooit worden vergeten.